Alabalık

alabaluk bot. Salmonidae ailesinden tatlısu balığının adı “inelum dere‘lere/Tutalum ala‘-baluk” RA 25/ 10 (İkizdere); yayla balığı “alabalık” (Tirebolu) SD 1498  

Trabzon civarında bulunan dere balığı tür-leri:

·       Kırmızı benek (salmo trutta forma fario)

·       Sazan balığı (Cyprinus carpio)

Salmo trutta

·       Karadeniz alası (Salmo trutta lab-rax)

Barbus plebejus, yavru

·       Bıyıklı balık (Barbus plebejus esche-richi)

·       İnci balığı (Alburnoides bipunctatus fasciatus)

·       Tatlısu kolyozu (Chalchalburnus chalcoides)

·       Tatlısu kefali (Leuciscus cephalus (sadece Yıldızlı deresinde mevcut değil)

·       Karabalık/siraz balığı (Capoeta tinca [sadece Ağasar deresinde mevcut değil])

·       Deniz dokuzgözlüsü (Lampetra ma-riae)

·       Dikence balığı (Gasterosteus acule-atus)

·       Gümüş balığı (Atherina boyeri)

·       Çöpçü balığı (Cobitis taenia)

·       Karaburun (Chodrostoma colhicum)

     Bu türler içerisinde kırımızı benekli ala-balık, balıkçı tezgahlarında satılmayan, ha-yatının büyük bölümü derelerde geçiren, 2 m yükseliğindeki şelalelerde bile akıntıya karşı sıçrayabilen güçlü ve lezzetli bir balık türüdür. Oksijeni bol, soğuk suları sever ve 2.000 metrenin üzerindeki kaynak sularında bile yaşayabilir. Üç yaşında olgunlaşan balık 40 santimetreye kadar uzayıp 1 kiloya kadar çıkabilirse de, Karadeniz’de boyu 25 cm’i ağırlığı ise 250 gramı pek nadir geçmek-tedir.

     Az yumurta vermesi, kuluçka zamanının uzun olması nedeniyle, tabii olmayan şart-larda üretimi mümkün değildir. Yeni yol ya-pımı, kimyevi gübrelerin derelere karışması, Hidro Elektirik Santrallerinin derelerdeki do-ğal yaşam alanlarını yok etmesi benzeri, sebebi insan olan nedenlerden dolayı nesli tükenme tehlikesi altındadır.

     Karadeniz alası, tatlı sularda üreyip denizde büyüyen bir alabalık türüdür. Doğu Anadolu’dan doğup Karadeniz’e dökülen tüm nehirlerde ve Karadeniz derelerinin nerdeyse tümünde bulunmaktadır. 3-4 yaş-larında olgunlaşan balık çoğunlukla tatlı su-larda avlanır.

< Türkçe alacalı kelimesinin kısa formu a:la kökü (Çuvaş ula, Gagavuz alata, Türkmen, Anadolu, Azeri, Tatar, Kazak, Karaçay, Ku-mık, Yakut, Tuvan ala, Özbek, Uygur ola, Kırgız alabula, Güney Altay ölö), CL 126

< Türkçe ba:lık (Çuvaş pulă, Gagavuz, Türkmen, Tatar, Kırgız, Anadolu, Azeri, Tuvan, Yakut balık, Karaçay, Kumık, Özbek, Uygur balıq)

     Lazca (Hopa), Megrelce, Gürcüce kalma-ḫa (kalmaxi) “alabalık”

Kaynak: Özhan Öztürk. Karadeniz Ansiklopedik Sözlük. Heyamola yayıncılık, İstanbul. 2005. ISBN: 975-6121-00-9. Tüm telif hakları saklıdır. İzin  almadan veya kaynak gösterilmeden bir kısmı veya tamamı kopyalanamaz ve kullanılamaz.

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfadaki bazı  fontları görebilmeniz için şu fontları sistemizin Yazı Tipleri klasörüne kopyalamalasınız:alboni.TTF (Lazca font), Athenian.ttf (Antik Yunanca Font), GEORGIA.TTF (Gürcüce font)